2013-07-04

BELGIË - BRUSSEL - Turbulenties II - 28.02.2013 - 01.09.2013

.




Basserode, Distorsion, 2004, éd. 5, 52 x 35 cm. Courtesy of Galerie Martine et Thibault de la Châtre, Paris. Copyright de l'artiste



In tegenstelling tot andere zogenaamde ‘stabiele en evenwichtige’ materies, zijn turbulente processen enorm ontroerend, onomkeerbaar en onvoorspelbaar.
Doorkruist door fascinerende stromingen, demonstreren de creaties in deze tentoonstelling de kunst van het spelen met turbulenties. Orde en wanorde, hier nauw met elkaar verbonden, stellen een vruchtbaar, dynamisch, poëtisch en betoverend universum voor.
Met de volgende kunstenaars:
Yaacov Agam, Basserode, Abdelkader Benchamma, Moon Beom, Angela Bulloch, Pol Bury, Loris Cecchini, Miguel Chevalier, Leo Copers, Elias Crespin, Attila Csörgo, Wim Delvoye, Laurence Demaison, Lionel Estève, Michel François, Adam Fuss, Pascal Haudressy, Joe Jones, Zilvinas Kempinas, Sachiko Kodama, Ryoichi Kurokawa, Bertrand Lamarche, Pe Lang, Eric Lemaire, Etienne-Jules Marey, Shinichi Maruyama, Julie Mehretu, Nicolas Moulin, Moataz Nasr, Giuseppe Penone, Donato Piccolo, Michal Rovner, Petroc Sesti, Roman Signer, Santiago Torres, Cy Twombly, Bill Viola, Jorinde Voigt.

Het lezen, ontcijferen en volgen van turbulente bewegingen van de materie is een kunst.

Turbulentie is direct verbonden met de chaos. Laat ons stellen dat turbulentie de krachten en de ritmes die samengaan met chaos zichtbaar maakt. Kunstenaars hebben dan ook een grote interesse voor turbulentie, aangezien deze krachten met bepaalde vormen samenbrengt.
Oorspronkelijk betekende het woord turbulentie ‘de ongecontroleerde beweging van de massa’. Leonardo da Vinci was de allereerste kunstenaar die een rechtstreekse interesse toonde in dit proces en daarvoor het Italiaanse woord ‘torbolenza’ gebruikte. Hij was gefascineerd door de hydraulische stromingen waarvan hij de tekeningen vermenigvuldigde, of het nu ging om waterpompen, aerodynamica of hydrodynamica. Deze passie voor de turbulentie van vloeistoffen erfde de schilder en wetenschapper van de oude geleerden Democritus, Epicurus, Archimedes en Lucretius. Zij bekeken de materie en het fysieke van de lichamen als corpusculaire onrusten. Van alle kunstenaars en denkers van de tweede helft van het Quattrocento, begreep en vertegenwoordigde Leonardo da Vinci ongetwijfeld het best de lyrische en tragische vierendeling van de nieuwe mens tussen de chaotische wanorde en de rede.
In turbulentie zijn er geen rechte lijnen, geen hoeken en dus bijgevolg geen ruimtelijke afsluitingen noch tijdslimieten. In feite transporteert, zendt, verplaatst en verbindt elke turbulentie zichzelf. Het is een draaikolk, een soort minicycloon die niet ter plaatse blijft waarvan de kronkelingen en de dalingen willekeurig lijken.
Elk tijdperk opnieuw wordt turbulentie in termen van ouderwets en nieuw in vraag gesteld. Turners stormen zijn niet die van da Vinci hoewel ze toch verwant zijn. Terwijl ze deel uitmaken van een grote ongedefinieerde massa die tot in het oneindige water- en luchtemulsies verspreidt, luiden deze stormen een volledig nieuwe turbulente machinatie van de chaos in. Da Vinci leefde ten tijde van het paard en het zeil, terwijl Turner de kampioen van de thermodynamica was. Een dergelijke optie leidde het schilderen naar de abstractie: het essentiële van een machine werd niet meer voorgesteld door vormen, maar door functie, krachten en energieën. Op deze manier vormde Pollock Turners nevel om tot het onrepresenteerbare van een atomair cyclotron : een complete turbulentie, de ‘all over’ werveling van partikels.
Waarom verdiepen alle grote kunstenaars zich in chaos om er als dragers van composities en harmonieën uit te komen? Omdat de chaotische turbulentie het ontstaan is van alles, niet alleen van alle vormen, maar ook, en vooral, van verrassende, ongehoorde, onlogische, hoewel overeenstemmende, verbanden tussen heterogene en externe elementen.
De turbulentie verpulvert elke vorm van rangschikking want ze dompelt de formele of conceptuele verdelingen onder in het ritme van een refrein. Kenmerkend voor turbulentie is het terugkeren, het krommen van rechte lijnen, het beïnvloeden van rechtevenredigheid. Elk van deze fases leidt tot nieuwe intensiteiten en geeft aanleiding tot nieuwe inzichten, onverwachte signalen. Men houdt zich hier niet meer bezig met een model of innerlijke dieptes. De stroom is een pure arabesk. Men weet niet meer wanneer het refrein van de turbulentie zal eindigen. Daarom is turbulentie een mogelijk beeld van het oneindige waar we voor eeuwig over kunnen nadenken.
In het begin van de 19e eeuw ontwikkelden de Franse natuurkundige en ingenieur Claude Navier samen met de Engelse geleerde Osborne Reynolds de eerste wetenschappelijke modellen van turbulente processen. Enkele decennia later ontwikkeldeEtienne-Jules Marey (Beaune, 1830 – Parijs, 1904) verschillende rookmachines met 11, 13, 21 of 57 kanalen. Deze machines, voorlopers van de moderne windtunnels, stelden hem in staat om door diverse obstakels zoals platen, houten buizen of bollen geïnduceerde luchtstromingen en turbulenties te observeren. Bovendien lieten ze hem ook toe om talrijke foto’s te maken en tijdens het bestuderen van turbulente stromingen met moderne apparatuur (zoals Leonardo da Vinci met het blote oog deed), opende Marey de deuren naar talrijke visuele experimenten voor hedendaagse kunstenaars.
Met behulp van nieuwe technologieën of rudimentaire apparaten, van virtuele beelden of traditionele tekeningen, verkennen kunstenaars met verschillende achtergronden de vele visuele en filosofische mogelijkheden van het begrip turbulentie. Ze ontwikkelen ook diverse systemen van grafische, picturale en sculpturale manieren om deze verwarrende en spontane bewegingen van de materie ‘in kaart te brengen’.
In overweldigende ruimtes met video installaties, blazers en turbines, mechanische of magnetische sculpturen, gekleurde projecties, maar ook schilderijen, tekeningen of zelfs foto’s, brengt deze tentoonstelling, doorkruist door constante stromingen, creaties samen van meer dan dertig kunstenaars van verschillende nationaliteiten, die elk op hun manier de kunst van het spelen met turbulentie onderzoeken.
Vortex, stroming, versnelling, bruisen: ver van de bedreigende verstoringen van een totale chaos, werken de voorgestelde kunstwerken hier als turbines die processen, structuren en vormen opwekken.
Deze tentoonstelling/verkenning onderzoekt turbulentie in vijf hoofdstukken die zowel problematische knooppunten als dynamische draaikolken zijn: stromingen, wolken, grafieken, vervormingen en golfbewegingen. En zoals het door een draaiende tol gefascineerde kind, geschilderd door Chardin, brengen turbulenties ons op een reis van beschouwing, een contemplatieve ervaring: een eeuwigdurende recreatie.

David Rosenberg en Pierre Sterckx, curatoren
Fragmenten uit de inleiding van de catalogus over deze tentoonstelling



Villa Empain     28.02.2013  - 01.09.2013



Website & bron : Villa Empain

Website : Brussel

FIC123.BE een website met info en cultuur.